Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi sâu rộng đối với thị trường lao động và hệ thống tài chính toàn cầu. Nhiều nghiên cứu và cảnh báo từ các tổ chức lớn cho thấy AI không chỉ tái định hình cách thức làm việc mà còn đặt ra những thách thức mới đối với an ninh và ổn định tài chính.

Hơn 50% việc làm có thể thay đổi do AI

Theo các nghiên cứu từ Microsoft và Boston Consulting Group, khoảng 50 – 55% việc làm trên toàn cầu có thể bị thay đổi đáng kể trong vòng 2 – 3 năm tới dưới tác động của AI.

Xu hướng chính không phải là AI thay thế hoàn toàn con người mà là tái định hình cách thức làm việc và yêu cầu kỹ năng của người lao động. Trong nhiều trường hợp, chức danh và mức lương có thể không thay đổi ngay lập tức, nhưng doanh nghiệp ngày càng yêu cầu nhân viên có năng suất cao hơn, làm việc nhanh hơn và biết sử dụng các công cụ AI trong công việc.

Làn sóng cắt giảm nhân sự liên quan đến AI đã bắt đầu xuất hiện tại nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Google, Amazon và Meta Platforms khi các doanh nghiệp chuyển nguồn lực sang phát triển công nghệ AI.

Theo ước tính, trong năm 2025 đã có hơn 55.000 lao động tại Mỹ mất việc do tác động của AI, và chỉ trong quý I/2026 con số này đã tăng thêm hơn 60.000 trường hợp.

Trong trung và dài hạn, các chuyên gia dự báo khoảng 10 – 15% việc làm có thể bị cắt giảm thực sự tại Mỹ và nhiều nền kinh tế phương Tây. Tuy nhiên, giai đoạn 2 – 3 năm tới được xem là “cửa sổ cơ hội” để người lao động thích nghi thông qua việc nâng cao kỹ năng hoặc chuyển đổi nghề nghiệp.

Những công việc có nguy cơ bị ảnh hưởng lớn bao gồm lập trình, viết nội dung, dịch thuật, chăm sóc khách hàng, phân tích dữ liệu và tiếp thị, tức các lĩnh vực mà AI tạo sinh đã có thể thực hiện khá hiệu quả. Ngược lại, các ngành đòi hỏi tương tác vật lý phức tạp như y tế, xây dựng hoặc vận hành máy móc hiện vẫn ít chịu tác động hơn.

AI cũng làm gia tăng rủi ro với hệ thống tài chính

Không chỉ ảnh hưởng đến thị trường lao động, AI còn được cảnh báo có thể tạo ra những rủi ro mới đối với hệ thống tài chính toàn cầu.

Theo cảnh báo từ Ngân hàng Trung ương Anh, các mô hình AI tiên tiến có thể phát hiện lỗ hổng bảo mật trong hệ thống công nghệ với tốc độ cực nhanh, làm gia tăng nguy cơ tấn công mạng vào các tổ chức tài chính.

Một trong những mối lo ngại gần đây liên quan đến mô hình Claude Mythos do Anthropic phát triển. Hệ thống này được cho là có khả năng phát hiện hàng nghìn lỗ hổng bảo mật trong các trình duyệt web và hệ điều hành phổ biến.

Theo nhận định của chuyên gia an ninh mạng Ciaran Martin, thời gian phát hiện và khai thác lỗ hổng có thể rút xuống chỉ còn vài giây hoặc vài phút, thay vì kéo dài nhiều ngày hoặc nhiều tháng như trước đây.

Trong bối cảnh hệ thống tài chính ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số – từ giao dịch, thanh toán đến lưu ký tài sản – điều này có thể khiến “cửa sổ phòng thủ” của các ngân hàng bị thu hẹp đáng kể.

Tại Mỹ, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Jerome Powell đã triệu tập các lãnh đạo ngân hàng tại Phố Wall để đánh giá những rủi ro mới liên quan đến AI.

Công nghệ hai mặt

Các chuyên gia cho rằng AI mang tính “hai mặt”. Một mặt, công nghệ này giúp phát hiện và khắc phục lỗ hổng bảo mật nhanh hơn, góp phần tăng cường an ninh mạng. Tuy nhiên, chính khả năng đó cũng có thể bị các nhóm tấn công lợi dụng để xâm nhập vào hệ thống công nghệ của các tổ chức tài chính.

Trong bối cảnh đó, nhiều tổ chức đang tăng cường kiểm thử và hợp tác để giảm thiểu rủi ro. Ví dụ, Anthropic đã phối hợp với các tập đoàn công nghệ lớn như Apple, Microsoft và Amazon trong các dự án phát hiện và khắc phục lỗ hổng phần mềm.

Các chuyên gia nhận định AI đang trở thành yếu tố có thể tác động trực tiếp đến cấu trúc việc làm, an ninh mạng và ổn định tài chính toàn cầu. Do đó, doanh nghiệp, tổ chức tài chính và người lao động đều cần chủ động thích nghi với những thay đổi do công nghệ này mang lại.