Một khu vực tập trung đông livestreamer và influencer tại Hàng Châu bất ngờ bị nghi rơi vào “danh sách đen” của nhiều thương hiệu xa xỉ vì liên quan đến các vụ lợi dụng chính sách hoàn trả hàng hóa. Sự việc nhanh chóng gây tranh cãi trên mạng xã hội Trung Quốc, đồng thời làm dấy lên nhiều ý kiến trái chiều về quyền lợi người tiêu dùng và áp lực xử lý đổi trả của các nền tảng thương mại điện tử.

Khu tập trung livestreamer ở Hàng Châu bị nghi hạn chế mua hàng online

Những ngày gần đây, dư luận Trung Quốc xôn xao trước thông tin một số thương hiệu xa xỉ âm thầm hạn chế cư dân tại khu Yingfeng, quận Xiaoshan, thành phố Hàng Châu mua hàng trực tuyến. Đây được xem là một trong những khu vực tập trung đông công ty truyền thông, studio livestream và influencer hoạt động mạnh trong lĩnh vực thương mại điện tử.

Theo truyền thông địa phương, vụ việc bắt đầu thu hút chú ý từ ngày 9/5 sau khi một khách hàng cho biết nhân viên của một cửa hàng tiết lộ toàn bộ khu Yingfeng bị giới hạn mua sắm online vì xuất hiện quá nhiều trường hợp “bai piao”. Tại Trung Quốc, cụm từ này được dùng để chỉ những người lợi dụng chính sách đổi trả nhằm hoàn tiền cho sản phẩm đã qua sử dụng.

Một số thử nghiệm sau đó cho thấy cửa hàng chính thức của Saint Laurent trên Taobao từng từ chối giao hàng đến khoảng 20 địa chỉ thuộc khu Yingfeng. Trong quá trình kiểm tra, một mẫu túi trị giá hơn 15.000 nhân dân tệ liên tục không thể thanh toán nếu giao đến khu vực này, nhưng đơn hàng lại được xử lý bình thường khi đổi sang địa chỉ ở quận khác.

Điều đáng chú ý là việc thử nghiệm bằng nhiều tài khoản khác nhau đều cho kết quả tương tự, khiến nhiều người cho rằng đây không phải lỗi hệ thống mà là biện pháp giới hạn có chủ đích theo khu vực.

Chính sách hoàn trả hàng hóa bị lợi dụng như thế nào?

Trung Quốc bắt đầu áp dụng chính sách hoàn trả hàng trực tuyến trong vòng 7 ngày từ năm 2014 nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Theo quy định, khách hàng có thể trả lại sản phẩm đủ điều kiện mà không cần nêu lý do và sẽ được hoàn tiền đầy đủ nếu hàng hóa còn nguyên trạng.

Sau đó, nhiều nền tảng thương mại điện tử lớn như Taobao, Kuaishou hay Pinduoduo tiếp tục mở rộng quyền lợi cho người mua bằng cơ chế “hoàn tiền không cần trả hàng”. Chính sách này cho phép khách hàng được hoàn tiền trong một số trường hợp sản phẩm lỗi hoặc không đúng mô tả mà không cần gửi lại hàng cho người bán.

Tuy nhiên, theo nhiều chủ shop, không ít người đã lợi dụng các quy định này để trục lợi. Một số khách hàng sử dụng sản phẩm trong thời gian ngắn rồi yêu cầu hoàn tiền ngay trước khi hết hạn đổi trả.

Một người bán họ Wang chia sẻ với truyền thông Trung Quốc rằng nhiều quần áo gửi trả có dấu hiệu đã qua sử dụng rõ ràng, từ mùi nước hoa, vết kem nền cho đến lông mi giả hay thậm chí cả vết máu. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp gặp áp lực lớn về chi phí hậu mãi và xử lý tranh chấp.

Nhiều thương hiệu xa xỉ bị cho là tham gia siết đơn hàng

Sau khi vụ việc lan rộng, không chỉ Saint Laurent mà nhiều thương hiệu khác như Prada hay Miu Miu cũng bị cho là áp dụng biện pháp hạn chế đơn hàng tại khu Yingfeng.

Ngoài ra, Miu Miu còn được cho là chặn một số địa chỉ tại Xixing và Sijiqing, hai khu vực khác ở Hàng Châu vốn tập trung nhiều công ty MCN và cộng đồng influencer. Một số sản phẩm như túi xách hay kính mát của hãng hiển thị thông báo “không thể mua tại khu vực này” khi người dùng nhập địa chỉ thuộc các khu dân cư nói trên.

Yingfeng được thành lập từ năm 2020 và thường được gọi là “khu dân cư trẻ nhất quận Xiaoshan”. Nhờ sự phát triển mạnh của ngành livestream và thương mại điện tử, nơi đây nhanh chóng trở thành điểm tập trung đông influencer, streamer và các công ty truyền thông. Nhu cầu mua sắm hàng hiệu để phục vụ hoạt động review, quay video đập hộp hay livestream bán hàng cũng vì thế tăng mạnh trong vài năm trở lại đây.

Tranh cãi bùng nổ trên mạng xã hội Trung Quốc

Dù các thương hiệu liên quan đều phủ nhận việc áp dụng lệnh cấm mua hàng, vụ việc vẫn nhanh chóng gây tranh cãi trên mạng xã hội Weibo với hơn 42 triệu lượt xem.

Đại diện chăm sóc khách hàng của YSL và Miu Miu cho biết hệ thống không hề giới hạn khu vực mua sắm. Các hãng chỉ đề nghị người dùng đổi tài khoản, thay địa chỉ nhận hàng hoặc tải lại ứng dụng nếu gặp lỗi thanh toán. Đến ngày 13/5, truyền thông trong nước cho biết hoạt động mua hàng trực tuyến tại Hàng Châu đã được khôi phục bình thường.

Tuy nhiên, tranh luận vẫn chưa hạ nhiệt. Một bộ phận người dùng cho rằng việc “trừng phạt tập thể” cả khu dân cư là thiếu công bằng và có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của nhiều khách hàng không liên quan. Trong khi đó, nhiều ý kiến khác lại đứng về phía các thương hiệu và cho rằng các nền tảng thương mại điện tử cần siết chặt quản lý để ngăn tình trạng lợi dụng chính sách hoàn trả.

Không chỉ ngành hàng xa xỉ, một số thương hiệu mẹ và bé hay phụ kiện thời trang cũng được cho là từng hạn chế đơn hàng tại Yingfeng.

Chuyên gia cảnh báo nguy cơ vi phạm quyền lợi người tiêu dùng

Theo Zhang Jian, luật sư thuộc Công ty Luật Zhuohao ở Bắc Kinh, doanh nghiệp có quyền lựa chọn giao dịch với khách hàng trước khi xác nhận đơn hàng. Tuy nhiên, việc áp dụng hình thức “danh sách đen” theo khu vực có thể dẫn đến nguy cơ vi phạm Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và ảnh hưởng đến quyền được giao dịch công bằng.

Trong khi đó, chuyên gia thương mại điện tử Zhuang Shuai cho rằng các nền tảng cần hoàn thiện cơ chế hậu mãi thay vì áp dụng biện pháp giới hạn diện rộng. Ông đề xuất thiết lập ngưỡng tỷ lệ hoàn trả, tăng quyền xử lý tranh chấp cho người bán và xây dựng hệ thống cảnh báo với các tài khoản có dấu hiệu vi phạm nhiều lần.

Vụ việc tại Hàng Châu hiện vẫn tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn tại Trung Quốc, đặc biệt trong bối cảnh ngành livestream và thương mại điện tử nước này đang phát triển với tốc độ rất nhanh, kéo theo nhiều vấn đề mới liên quan đến hành vi tiêu dùng và quản lý nền tảng.

(Nguồn: HHVN)