Nhà toán học Wei Dongyi (Vi Đông Dịch), người được cộng đồng mạng Trung Quốc biết đến với biệt danh "Vi Thần", tiếp tục trở thành tâm điểm khi cùng Giáo sư Zhang Zhifei được trao Giải nhì Khoa học tự nhiên quốc gia Trung Quốc năm 2025 nhờ công trình nghiên cứu về cơ chế chuyển tiếp của dòng chảy.
Công trình của "Vi Thần" được vinh danh tại giải thưởng khoa học quốc gia
Lễ công bố Giải thưởng Khoa học và Công nghệ Quốc gia Trung Quốc diễn ra sáng 8/7 tại Bắc Kinh. Đây là một trong những hệ thống giải thưởng khoa học quan trọng nhất của Trung Quốc, trong đó Giải Khoa học tự nhiên quốc gia dành cho các công trình có phát hiện quan trọng trong nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu cơ bản ứng dụng.
Theo Trường Khoa học Toán học, Đại học Bắc Kinh, Giáo sư Zhang Zhifei là người hoàn thành chính thứ nhất của dự án, còn Wei Dongyi (Vi Đông Dịch) là người hoàn thành chính thứ hai. Cả hai đều thuộc nhóm nghiên cứu về toán học của dòng chảy và sự ổn định trong cơ học chất lưu.
Công trình được trao giải mang tên "Nghiên cứu toán học về cơ chế chuyển tiếp của dòng chảy", tập trung vào bài toán lâu đời về quá trình dòng chảy chuyển từ trạng thái tầng sang trạng thái rối. Hiện tượng này xuất hiện trong nhiều hệ thống tự nhiên và kỹ thuật, từ khí quyển, đại dương đến động cơ.
Từ thí nghiệm của Osborne Reynolds năm 1883, giới khoa học đã biết dòng chảy có thể thay đổi trạng thái khi điều kiện vận động biến đổi. Tuy nhiên, cơ chế hình thành dòng chảy rối vẫn là một trong những vấn đề khó của khoa học, liên quan đến các phương trình vi phân và mô hình toán học phức tạp.
Đại học Bắc Kinh cho biết nhóm nghiên cứu của Zhang Zhifei và Wei Dongyi đã phát triển các phương pháp toán học mới nhằm xử lý một số vấn đề cốt lõi trong lý thuyết ổn định dòng chảy.
Theo trường, những kết quả này góp phần làm rõ cơ chế vật lý của quá trình chuyển tiếp dưới ngưỡng tới hạn, qua đó giải thích vì sao dòng chảy có thể chuyển sang trạng thái rối ngay cả khi các điều kiện bên ngoài chưa đạt đến ngưỡng thường được xem là gây mất ổn định.
Từ hiện tượng TikTok đến bục vinh danh khoa học
Wei Dongyi sinh năm 1991 tại Tế Nam, tỉnh Sơn Đông. Ông từng hai lần giành huy chương vàng Olympic Toán học quốc tế với điểm tuyệt đối. Năm 2010, ông được tuyển thẳng vào Đại học Bắc Kinh, nhận bằng cử nhân năm 2014 và bằng tiến sĩ năm 2017 trước khi ở lại trường giảng dạy, nghiên cứu.
Nhà toán học này được công chúng Trung Quốc biết đến rộng rãi từ năm 2021 sau một đoạn phỏng vấn ngắn trong khuôn viên Đại học Bắc Kinh. Hình ảnh cầm chai nước và bánh bao khi trả lời phỏng vấn nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, giúp ông được nhiều người gọi bằng biệt danh "Vi Thần" nhờ thành tích nổi bật trong lĩnh vực toán học.
Bên cạnh Wei Dongyi, Giáo sư Zhang Zhifei hiện là Giáo sư Trường Khoa học Toán học, Đại học Bắc Kinh, đồng thời giữ các vị trí Phó viện trưởng, Phó bí thư Đảng ủy của trường và Viện trưởng Viện Toán học. Năm 2022, ông được mời trình bày báo cáo 45 phút tại Đại hội Toán học Quốc tế, trước khi nhận Giải Chern của Hội Toán học Trung Quốc vào năm 2024.
