Sau nhiều tuần tranh tụng căng thẳng, tỷ phú Elon Musk chính thức nhận thất bại trong vụ kiện đình đám nhằm vào OpenAI và CEO Sam Altman. Phán quyết của tòa án liên bang tại California không chỉ gây chú ý vì quy mô vụ việc, mà còn được xem là bước ngoặt lớn đối với tương lai ngành AI và tham vọng thương mại hóa của OpenAI.
Elon Musk thua kiện vì nộp đơn quá muộn
Ngày 18/5 theo giờ Mỹ, bồi thẩm đoàn liên bang gồm 9 người tại Oakland, California đã đồng thuận bác bỏ đơn kiện của Elon Musk đối với OpenAI và Sam Altman. Theo kết luận của tòa, Musk đã biết những vấn đề liên quan đến quá trình chuyển đổi mô hình hoạt động của OpenAI từ năm 2021 nhưng phải đến năm 2024 mới chính thức khởi kiện, vượt quá thời hạn pháp lý cho phép.
Điều đáng chú ý là bồi thẩm đoàn chỉ mất chưa đầy hai giờ nghị án để đi đến quyết định cuối cùng. Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers sau đó đồng tình với kết luận này và bác bỏ phần lớn các cáo buộc mà Musk đưa ra.
Phía Elon Musk lập tức tuyên bố sẽ kháng cáo. Luật sư Marc Toberoff cho biết đội ngũ pháp lý của tỷ phú công nghệ vẫn còn nhiều cơ sở để tiếp tục theo đuổi vụ việc tại Tòa phúc thẩm khu vực số 9 của Mỹ.
Trên mạng xã hội X, Elon Musk cũng lên tiếng khẳng định vụ án chưa thực sự được xem xét ở “bản chất cốt lõi”, mà mới dừng lại ở vấn đề thủ tục và thời hiệu khởi kiện. Ông tiếp tục cáo buộc Sam Altman cùng Chủ tịch Greg Brockman đã biến OpenAI thành công cụ kiếm lợi nhuận, đi ngược lại sứ mệnh ban đầu của tổ chức.
Cuộc chiến xoay quanh sứ mệnh phi lợi nhuận của OpenAI
OpenAI được thành lập năm 2015 dưới mô hình phi lợi nhuận với sự tham gia của Elon Musk, Sam Altman, Greg Brockman và nhiều chuyên gia công nghệ khác. Trong giai đoạn đầu, Musk được cho là đã đóng góp hàng chục triệu USD để hỗ trợ tổ chức phát triển AI theo định hướng phục vụ lợi ích cộng đồng.
Tuy nhiên, mâu thuẫn bắt đầu xuất hiện sau khi Musk rời OpenAI vào năm 2018. Chỉ một năm sau đó, công ty thành lập bộ phận hoạt động vì lợi nhuận nhằm thu hút vốn đầu tư lớn để phát triển công nghệ AI.
Theo đơn kiện, Musk cho rằng OpenAI đã âm thầm thay đổi định hướng, biến một tổ chức phi lợi nhuận thành doanh nghiệp thương mại phục vụ lợi ích của lãnh đạo và các nhà đầu tư lớn. Ông cáo buộc Sam Altman cùng Greg Brockman thao túng mô hình hoạt động, đồng thời yêu cầu khoản bồi thường lên tới 130 tỷ USD.
Ngoài ra, Musk còn yêu cầu loại bỏ Altman và Brockman khỏi hội đồng quản trị, đồng thời buộc họ hoàn trả các khoản lợi nhuận có được trong quá trình điều hành OpenAI.
Microsoft cũng bị kéo vào cuộc chiến pháp lý
Không chỉ OpenAI, Microsoft cũng trở thành một phần trong vụ kiện khi bị Elon Musk cáo buộc “tiếp tay” cho việc thương mại hóa AI.
Trong phiên tòa kéo dài gần ba tuần, phía Microsoft khẳng định mọi hoạt động hợp tác với OpenAI đều hợp pháp và minh bạch. Các luật sư của tập đoàn này cũng đưa ra bằng chứng cho thấy Musk từ nhiều năm trước đã biết rõ mối quan hệ giữa OpenAI và Microsoft.
Một trong những chi tiết gây chú ý là bài đăng của Musk trên X từ năm 2020, trong đó ông từng viết rằng OpenAI “về cơ bản đã bị Microsoft kiểm soát”. Theo phía bị đơn, điều này cho thấy Musk đã nhận thức rõ các thay đổi trong cấu trúc hoạt động của OpenAI từ lâu trước khi nộp đơn kiện.
Tòa án cuối cùng bác bỏ lập luận của Musk liên quan đến Microsoft, cho rằng không có đủ căn cứ để chứng minh tập đoàn phần mềm Mỹ vi phạm nghĩa vụ pháp lý hay phản bội sứ mệnh AI vì cộng đồng.
Sam Altman thắng kiện nhưng vẫn chịu tổn hại hình ảnh
Dù OpenAI giành chiến thắng tại tòa, phiên xét xử vẫn khiến hình ảnh cá nhân của Sam Altman chịu nhiều ảnh hưởng. Trong quá trình tranh tụng, một số lời khai và tài liệu được công bố đã đặt dấu hỏi về tính minh bạch cũng như phong cách lãnh đạo của CEO OpenAI.
Nhiều nhân chứng mô tả Altman là người “không hoàn toàn đáng tin cậy”, trong khi luật sư phía Musk liên tục nhấn mạnh yếu tố uy tín cá nhân là trọng tâm của vụ việc.
Tuy nhiên, phía OpenAI cho rằng toàn bộ vụ kiện chỉ là nỗ lực nhằm cản trở một đối thủ cạnh tranh trong lĩnh vực AI. Luật sư Bill Savitt gọi đây là “câu chuyện được dựng lên sau sự việc” và cho rằng Musk đang tìm cách phá hoại các bước tiến của OpenAI.
Giới quan sát đánh giá đây vẫn là chiến thắng rất quan trọng đối với OpenAI trong bối cảnh công ty đang được đồn đoán có thể tiến tới IPO với mức định giá khổng lồ trong tương lai.
Vụ kiện phơi bày cuộc chiến quyền lực lớn nhất ngành AI
Không đơn thuần là tranh chấp pháp lý, vụ kiện giữa Elon Musk và OpenAI còn phản ánh cuộc cạnh tranh quyền lực ngày càng gay gắt trong ngành trí tuệ nhân tạo.
Trong nhiều năm qua, AI đã trở thành lĩnh vực chiến lược với khả năng tác động mạnh tới kinh tế, giáo dục, tài chính, truyền thông và thị trường lao động toàn cầu. Điều đó khiến cuộc đối đầu giữa Musk và Altman được xem như biểu tượng cho hai quan điểm khác nhau về tương lai công nghệ này.
Elon Musk nhiều lần cảnh báo nguy cơ AI bị thương mại hóa quá mức và cho rằng các công ty công nghệ đang đặt lợi ích tài chính lên trên yếu tố an toàn. Trong khi đó, OpenAI lập luận rằng việc chuyển sang mô hình thương mại là điều cần thiết để huy động nguồn lực khổng lồ phục vụ nghiên cứu và phát triển.
Sau thất bại tại tòa, Musk vẫn tuyên bố sẽ tiếp tục theo đuổi vụ việc đến cùng thông qua kháng cáo. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia pháp lý nhận định ông sẽ gặp không ít khó khăn khi yếu tố thời hiệu khởi kiện đã được tòa án xác định khá rõ ràng.
