Bộ Y tế Việt Nam khuyến cáo hạn chế uống rượu bia vì không có mức an toàn tuyệt đối và nếu có uống cũng nên hạn chế lượng tiêu thụ ở mức phù hợp với thể trạng.
Trong dịp Tết Nguyên đán, việc tụ họp, chúc Tết và chào hỏi nhau bằng rượu bia là truyền thống lâu đời trong văn hóa Việt Nam, tuy nhiên, việc lạm dụng rượu bia trong những ngày đầu năm không chỉ làm tăng nguy cơ say xỉn mà còn gây nhiều hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe, an toàn giao thông và tính mạng người dùng nếu không có biện pháp phòng tránh hợp lý. Bộ Y tế Việt Nam và các tổ chức y tế đều khuyến cáo rằng không có mức uống nào là "an toàn tuyệt đối" và uống quá nhiều rượu bia tăng nguy cơ ngộ độc rượu và các biến chứng nghiêm trọng khác.
Say rượu không chỉ là cảm giác mất kiểm soát, chóng mặt, buồn nôn mà còn là dấu hiệu cơ thể đã bị cồn tích tụ trong máu vượt quá khả năng chuyển hóa của gan. Khi uống rượu, ethanol được hấp thụ vào máu và chuyển hóa ở gan thành các chất cuối cùng là CO2 và nước, nhưng gan chỉ xử lý được ở mức độ nhất định mỗi giờ. Uống quá nhiều trong thời gian ngắn khiến gan không kịp sản xuất đủ enzyme để chuyển hóa cồn, dẫn tới tích tụ độc tố và các triệu chứng say nặng hơn.
Để chống say rượu an toàn ngày Tết, bước chuẩn bị trước khi uống là rất quan trọng, ăn uống đầy đủ trước khi uống rượu bia giúp làm chậm quá trình hấp thu cồn vào máu. Khi dạ dày rỗng, nồng độ cồn trong máu tăng nhanh hơn và gây say gấp nhiều lần. Vì vậy, hãy ăn một bữa lót dạ với thực phẩm giàu tinh bột và protein trước khi uống rượu. Thực phẩm giàu chất béo cũng có tác dụng làm chậm hấp thu ethanol, giúp cơ thể có thêm thời gian chuyển hóa.
Một nguyên tắc quan trọng để phòng tránh say rượu là uống từ tốn và có kiểm soát, uống chậm giúp gan có thời gian xử lý từng lượng cồn nạp vào, giảm nguy cơ gây say cấp tính. Uống xen kẽ với nước lọc hoặc các thức uống không cồn là cách hiệu quả để giữ cơ thể không bị mất nước và giúp giảm tốc độ hấp thu cồn. Cồn có tính khử nước cao, nếu không bổ sung đủ nước, cơ thể sẽ dễ bị khô miệng, đầu đau và nôn nao hơn.
Bộ Y tế Việt Nam khuyến cáo hạn chế uống rượu bia vì không có mức an toàn tuyệt đối và nếu có uống cũng nên hạn chế lượng tiêu thụ ở mức phù hợp với thể trạng. Theo khuyến cáo này, nam giới không nên uống quá hai đơn vị cồn mỗi ngày, nữ giới không nên quá một đơn vị và không nên uống liên tục hơn 5 ngày mỗi tuần. Một đơn vị cồn tương ứng với khoảng 330 ml bia 5% hoặc 100 ml rượu vang 13,5% hoặc 30 ml rượu mạnh 40%.
Ngoài ra, không nên sử dụng rượu không rõ nguồn gốc, rượu tự chế hoặc rượu pha trộn không đảm bảo chất lượng. Loại rượu này có thể chứa methanol, một chất cực độc gây mù mắt, rối loạn thần kinh trung ương và có thể tử vong. Bộ Y tế cảnh báo rằng các vụ ngộ độc methanol thường bị nhầm lẫn với say rượu, khiến nhiều người trì hoãn việc đưa đến cơ sở y tế kịp thời, dẫn tới hậu quả nghiêm trọng.
Một biện pháp phòng tránh say khác là không kết hợp nhiều loại rượu với nhau trong cùng một buổi uống. Thay đổi liên tục giữa rượu mạnh, rượu vang và bia làm cơ thể khó kiểm soát lượng ethanol hấp thụ, tăng nhanh nồng độ cồn trong máu và làm say nhanh hơn. Người uống cũng nên tránh các mẹo truyền miệng như uống cà phê để giảm say vì các mẹo này thường không có cơ sở khoa học và có thể làm tăng rủi ro do tạo cảm giác “tỉnh” giả mà không giảm nồng độ cồn thực tế trong máu.
Trong khi uống, việc nghe theo tín hiệu cơ thể là rất quan trọng. Nếu bắt đầu cảm thấy mệt mỏi, chóng mặt, mất thăng bằng hay buồn nôn, hãy dừng ngay việc uống rượu và chuyển sang nước lọc hoặc nước trái cây. Việc tự ý dùng thuốc giải rượu hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc không nên coi là biện pháp chính để tránh say vì chưa có bằng chứng khoa học rõ ràng đảm bảo hiệu quả.
Một yếu tố quan trọng khác là không uống rượu trước khi lái xe hoặc tham gia các hoạt động đòi hỏi sự tỉnh táo, uống rượu bia và lái xe là việc bị cấm theo pháp luật và có nguy cơ gây ra tai nạn và hậu quả nặng nề cho cả bản thân và người khác. Bộ Y tế và các cơ quan chức năng khuyến cáo tuyệt đối không điều khiển phương tiện giao thông sau khi uống rượu.
Với những người không quen uống rượu hoặc có bệnh lý nền như gan, thận, huyết áp cao hoặc đang dùng thuốc, việc uống rượu nên được cân nhắc kỹ và tốt nhất là tránh hoàn toàn. Rượu có thể tương tác với nhiều loại thuốc điều trị hoặc làm trầm trọng thêm các bệnh sẵn có, gây ra tác dụng phụ nguy hiểm.
Đối với phụ nữ mang thai, trẻ vị thành niên hoặc người có sức khỏe yếu, không nên uống rượu bia vì bất kỳ lượng nào cũng có thể gây hại. Đối với phụ nữ mang thai, rượu có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của thai nhi và gây ra các rối loạn nghiêm trọng.
Cuối cùng, việc vui Tết an toàn và lành mạnh không chỉ là chống say rượu mà còn là giữ gìn sức khỏe lâu dài. Hạn chế uống rượu bia, ăn uống điều độ, giữ đủ nước và nghỉ ngơi hợp lý sẽ giúp bạn tận hưởng trọn vẹn niềm vui ngày Tết mà không phải đối mặt với những hậu quả tác hại do rượu gây ra. Nếu có biểu hiện say nặng, không tự ý điều trị tại nhà mà cần đưa người say tới cơ sở y tế để được chăm sóc kịp thời và đúng cách.
