Thị trường kim cương Việt Nam đang trải qua giai đoạn biến động giữa năm 2026 khi niềm tin của người tiêu dùng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. 

Cuộc khủng hoảng hiện nay không chỉ bắt nguồn từ những thông tin mới xuất hiện. Nhiều bất cập của thị trường đã tồn tại suốt nhiều năm nhưng chưa được giải quyết triệt để. 

Chị Vũ Ngọc Lê (ngụ đường Cách Mạng, phường Nhiêu Lộc, TP.HCM) đang dự định bán chiếc nhẫn kim cương 6,8 ly mua cách đây hai năm với giá hơn 200 triệu đồng. Điều khiến chị lo lắng không phải nhu cầu tài chính mà là việc không thể tự xác định viên kim cương mình sở hữu có đúng là kim cương thiên nhiên hay không, dù sản phẩm có đầy đủ giấy tờ.

Tâm lý này cũng xuất hiện ở nhiều người mua khác. Không ít người bắt đầu hoài nghi về giá trị thực của món trang sức đắt tiền mình đang nắm giữ.

Trong nhiều năm qua, thị trường kim cương Việt Nam đã bộc lộ hàng loạt hạn chế như giá bán lẻ cao nhưng giá thu mua lại thấp, thiếu minh bạch trong định giá và chưa có cơ chế giao dịch thống nhất tương tự thị trường vàng. Người mua cũng chủ yếu chỉ có thể bán lại cho chính nơi đã mua với mức chênh lệch khoảng 20% so với giá trị ban đầu, trong khi kiến thức phân biệt kim cương tự nhiên, kim cương nhân tạo và các loại đá thay thế còn khá hạn chế.

Vụ án buôn lậu khiến niềm tin bị lung lay mạnh hơn

Những vấn đề vốn âm ỉ nhanh chóng bùng phát sau khi một số người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội chia sẻ trải nghiệm mua kim cương với nguồn gốc và chất lượng không rõ ràng. Làn sóng mang kim cương đi kiểm định và bán lại sau đó diễn ra trên diện rộng.

Thị trường tiếp tục chịu cú sốc khi ông Đặng Ngọc Thảo, Giám đốc Công ty Giám định PNJ (P-Lab), bị cơ quan chức năng bắt giữ để điều tra về hành vi buôn lậu.

Theo thông tin, ông Thảo bị cáo buộc câu kết với các đối tượng để mua các viên kim cương có thông số không đúng với giấy kiểm định GIA với giá rẻ, nhập lậu về Việt Nam. Sau đó, các viên kim cương được mài bỏ mã số GIA, khắc mã số mới của P-Lab và cấp giấy chứng nhận kiểm định mới trước khi bán cho khách hàng nhằm thu lợi.

Thông tin này lập tức tác động đến toàn ngành. Chỉ sau một tuần, vốn hóa của PNJ giảm hơn 6.000 tỷ đồng, cổ phiếu liên tục giảm và nằm sàn khi tâm lý nhà đầu tư chịu áp lực lớn.

Ban lãnh đạo PNJ khẳng định doanh nghiệp không liên quan đến 28.000 viên kim cương nhập lậu và chỉ nhập khẩu kim cương qua đường chính ngạch từ các nhà cung cấp tại Thái Lan, Hồng Kông (Trung Quốc) với đầy đủ chứng từ. Dù vậy, tâm lý hoang mang của người tiêu dùng và nhà đầu tư vẫn chưa giảm.

Doanh nghiệp đối mặt bài toán giữ chân khách hàng

Không chỉ các doanh nghiệp niêm yết, nhiều đơn vị kinh doanh kim cương cũng chịu tác động trực tiếp.

Anh Trần Lê Văn Tâm, đại diện Tâm Luxury, cho biết chưa bao giờ thị trường kim cương rơi vào khủng hoảng mạnh như vài tháng gần đây. Nhiều khách hàng đã mang kim cương đến hệ thống để bán lại và doanh nghiệp chủ động thu mua nhằm đồng hành với khách.

Theo anh Tâm, phần lớn người bán không xuất phát từ áp lực tài chính mà vì không còn chắc chắn về chất lượng viên kim cương mình đang sở hữu.

"Nếu chúng tôi chỉ nghĩ đến lợi ích cho doanh nghiệp thì chúng tôi có nhiều phương án đối phó. Tuy nhiên, chúng tôi chọn đối mặt với khó khăn, đồng hành cùng khách hàng và chia sẻ với họ lúc họ cảm thấy hoang mang nhất", anh Tâm nói.

Đại diện Tâm Luxury cũng cho rằng muốn thị trường phát triển bền vững thì doanh nghiệp phải bảo đảm chất lượng sản phẩm, minh bạch về nguồn gốc, xuất xứ và toàn bộ thông tin liên quan.

Niềm tin mới là tài sản lớn nhất của thị trường kim cương

Theo các chuyên gia, giá trị của kim cương không chỉ đến từ độ khan hiếm mà còn dựa trên hệ thống kiểm định và niềm tin của người mua. Nếu một trong ba yếu tố này bị ảnh hưởng, toàn bộ thị trường sẽ chịu tác động.

Báo cáo nghiên cứu của Bain & Company và De Beers cho thấy thị trường kim cương thiên nhiên toàn cầu đã bước vào giai đoạn điều chỉnh từ năm 2023. Nguồn cung tăng, nhu cầu tại Mỹ và Trung Quốc chậm lại, trong khi kim cương nuôi cấy phát triển nhanh đã tạo thêm áp lực lên giá bán cũng như tâm lý người tiêu dùng.

Một người bình thường gần như không thể tự xác định thông số của viên kim cương. Giá trị họ chấp nhận trả phụ thuộc vào hệ thống kiểm định, chứng nhận và uy tín của đơn vị bán lẻ. Nói cách khác, khách hàng không chỉ mua một viên kim cương mà còn mua niềm tin đi kèm.

Chuyên gia kinh tế Trần Thăng Long nhận định ngành kim cương khác với nhiều lĩnh vực bán lẻ khác. Một chiếc điện thoại lỗi có thể đổi mới, một chiếc xe lỗi có thể triệu hồi, nhưng niềm tin đối với kim cương rất khó lấy lại.

"Một doanh nghiệp có thể mất vài trăm tỷ đồng lợi nhuận, nhưng nếu mất niềm tin của khách hàng, cái giá phải trả có thể lớn hơn và phải mất rất nhiều năm để khắc phục", ông Long nói.

Niềm tin của người tiêu dùng sẽ không thể quay trở lại chỉ vì một vụ án khép lại. Theo nguồn tin, điều thị trường cần là một hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch hơn, quy trình kiểm định độc lập hơn, cơ chế giám sát chặt chẽ hơn cùng sự minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Đó cũng là tài sản quan trọng nhất của ngành kim cương. Bởi trong kinh doanh, giá trị lớn nhất không nằm ở viên kim cương phía sau tủ kính, mà nằm ở niềm tin của người đứng trước tủ kính ấy.