Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 86/NQ-CP, lần đầu xác lập chiến lược quốc gia riêng cho lĩnh vực khởi nghiệp sáng tạo. Với tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam đặt mục tiêu vươn lên nhóm 30 quốc gia dẫn đầu thế giới về hệ sinh thái khởi nghiệp, đồng thời lan tỏa mạnh mẽ tinh thần đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội.
Sau nhiều năm phát triển sôi động nhưng chưa có một khuôn khổ chiến lược tổng thể, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn định hình ở tầm quốc gia. Nghị quyết 86/NQ-CP được xem là dấu mốc quan trọng, tạo nền tảng dài hạn cho việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp trong giai đoạn tới.
Theo thông tin từ Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam, chiến lược này không chỉ mang tính định hướng chính sách mà còn thể hiện cam kết mạnh mẽ của Chính phủ trong việc xây dựng môi trường thuận lợi để thúc đẩy sáng tạo và khởi nghiệp. Những năm gần đây, khởi nghiệp sáng tạo đã trở thành một trong những động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế, với sự xuất hiện của nhiều doanh nghiệp công nghệ tiềm năng cùng dòng vốn đầu tư mạo hiểm ngày càng gia tăng.
Hệ sinh thái khởi nghiệp đang từng bước hoàn thiện
Cùng với sự phát triển của cộng đồng startup, hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp tại Việt Nam cũng ngày càng hoàn thiện. Nhiều quỹ đầu tư, vườn ươm doanh nghiệp, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp và các trung tâm đổi mới sáng tạo đã được hình thành, tạo mạng lưới hỗ trợ rộng khắp từ trung ương đến địa phương.
Theo các báo cáo quốc tế, năm 2025 Việt Nam đứng thứ 55 trên thế giới về chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp. Đáng chú ý, Thành phố Hồ Chí Minh lần đầu tiên lọt vào nhóm 5 hệ sinh thái khởi nghiệp hàng đầu Đông Nam Á, trong khi Hà Nội và Đà Nẵng cũng ghi nhận sự cải thiện đáng kể về thứ hạng.
Dù đạt được những bước tiến nhất định, Việt Nam vẫn còn khoảng cách khá lớn so với các quốc gia đi đầu trong lĩnh vực này như Israel, Hàn Quốc hay Singapore. Điểm chung của các quốc gia thành công là đã xây dựng được văn hóa đổi mới sáng tạo rộng khắp, kết nối chặt chẽ giữa khoa học – công nghệ với hoạt động kinh doanh và khởi nghiệp.
Khởi nghiệp sáng tạo trở thành chiến lược phát triển dài hạn
Trong bối cảnh thế giới đang có nhiều biến động, từ sự thay đổi của dòng vốn đầu tư đến những chuyển dịch về địa chính trị, việc xây dựng chiến lược khởi nghiệp sáng tạo bài bản được xem là yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam.
Nghị quyết 86/NQ-CP xác định rõ khởi nghiệp sáng tạo không chỉ đơn thuần là hoạt động kinh tế riêng lẻ, mà còn là chiến lược phát triển quốc gia nhằm khai thác hiệu quả các nguồn lực và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ then chốt.
Mục tiêu lớn nhất là tạo ra làn sóng khởi nghiệp mạnh mẽ, biến đổi mới sáng tạo thành động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế số trong tương lai.
Mục tiêu đưa Việt Nam vào top 30 thế giới
Theo lộ trình được đặt ra, đến năm 2030 Việt Nam hướng tới trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu khu vực về khởi nghiệp sáng tạo. Hệ sinh thái startup sẽ tiếp tục được mở rộng với sự ra đời của hàng chục nghìn doanh nghiệp khởi nghiệp mới, trong đó có khả năng xuất hiện thêm các doanh nghiệp “kỳ lân”.
Bên cạnh đó, các chỉ số đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp cũng được kỳ vọng cải thiện đáng kể, đưa Việt Nam tiến gần hơn đến nhóm quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á.
Xa hơn, tầm nhìn đến năm 2045 đặt mục tiêu đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới về khởi nghiệp sáng tạo. Khi đó, tỷ lệ người dân tham gia khởi nghiệp và làm chủ doanh nghiệp được kỳ vọng tăng mạnh, cùng với sự phát triển của thị trường đầu tư mạo hiểm quy mô lớn.
Hàng loạt giải pháp thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp
Để đạt được các mục tiêu này, Chính phủ đã đề ra nhiều nhóm giải pháp nhằm tháo gỡ các rào cản và thúc đẩy nguồn lực cho cộng đồng startup.
Trước hết là hoàn thiện khung pháp lý theo hướng linh hoạt và phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp khởi nghiệp. Các thủ tục hành chính sẽ được số hóa mạnh mẽ, đồng thời nghiên cứu triển khai các cơ chế mới như mô hình doanh nghiệp một người, quy trình phá sản rút gọn để doanh nhân dễ dàng tái khởi nghiệp, hay các khu thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các công nghệ mới.
Bên cạnh yếu tố thể chế, chiến lược cũng đặt con người ở vị trí trung tâm. Giáo dục về khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo sẽ được đưa vào hệ thống giáo dục quốc dân từ bậc phổ thông đến đại học, nhằm hình thành tư duy sáng tạo và tinh thần doanh nhân ngay từ sớm.
Ngoài ra, hạ tầng hỗ trợ khởi nghiệp sẽ tiếp tục được đầu tư với mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo, không gian làm việc chung, nền tảng số hỗ trợ doanh nghiệp và các hệ thống dữ liệu mở. Những yếu tố này được kỳ vọng tạo ra môi trường thuận lợi để các ý tưởng kinh doanh có thể nhanh chóng được thử nghiệm và phát triển.
Một trụ cột quan trọng khác là nguồn vốn. Chiến lược đặt mục tiêu thúc đẩy thị trường đầu tư mạo hiểm với sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức giáo dục. Các cơ chế tài chính mới như bảo lãnh tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ hay quỹ đầu tư đa cấp cũng sẽ được nghiên cứu triển khai nhằm hỗ trợ startup tiếp cận nguồn vốn.
Cùng với đó, Việt Nam sẽ tăng cường hợp tác quốc tế, thu hút chuyên gia nước ngoài và tạo điều kiện để các startup trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Hướng tới một “quốc gia khởi nghiệp sáng tạo”
Việc ban hành Nghị quyết 86/NQ-CP không chỉ mang ý nghĩa về mặt chính sách, mà còn cho thấy khởi nghiệp sáng tạo đang được đặt vào vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển quốc gia.
Khi tinh thần đổi mới sáng tạo được lan tỏa rộng khắp và các rào cản dần được tháo gỡ, mục tiêu xây dựng một “quốc gia khởi nghiệp” sẽ không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu mà từng bước trở thành hiện thực trong những thập niên tới.
